A- A A+ | Chia sẻ bài viết lên facebook Chia sẻ bài viết lên twitter Chia sẻ bài viết lên google+

Độc đáo, linh thiêng tục kéo lửa thổi cơm thi trong lễ hội chùa Keo

Trong các trò chơi gian dân gian tại lễ hội chùa Keo mùa xuân thì thi kéo lửa nấu cơm có lẽ được nhiều người thích nhất. Đến hẹn lại lên, vào ngày mùng 4 tháng Giêng âm lịch, người dân làng Keo, xã Duy Nhất lại tề tựu đông đủ để cùng nhau đua tài trong lễ hội kéo lửa thổi cơm thi truyền thống đầu năm.

Các giáp thi nấu cơm dâng đức thánh Dương Không Lộ

Ngay từ sáng sớm, cùng với du khách thập phương đi trẩy hội xuân chùa Keo, rất đông người dân làng Keo và những vùng lân cận cũng nô nức kéo về trước cửa Tam quan nội chờ đợi hội thi thổi cơm đầy hấp dẫn. Từ thời xa xưa khi chưa có các phương tiện tạo nên lửa thì ông cha ta đã biết dùng dây giang kéo vào ống tre, ống nứa gây ma sát để tạo ra lửa phục vụ cho sinh hoạt. Thi kéo lửa nấu cơm là phong tục tập quán từ lâu đời của bà con làng Keo, đó không chỉ đơn thuần là một trò chơi, mà đó còn có ý nghĩa nguồn cội tưởng nhớ công lao của Đức Thánh Tổ. Tất bật chuẩn bị những công đoạn cuối cùng để diễn ra phần thi, ông Nguyễn Hữu Khang, trưởng ban khánh tiết chùa Keo vừa làm vừa giải thích: “Để tham gia được trò chơi nấu cơm thi mỗi đội phải trải qua các phần thi trước, đó là: chạy giải lấy nước, kéo lửa, nấu cơm, cuối cùng là bắt vịt. Nét đặc sắc của trò chơi kéo lửa thổi cơm thi ở chùa Keo chính là công đoạn chuẩn bị phải được diễn ra hàng tháng trước. Nhất là chuẩn bị đầu rau từ tháng 10 âm lịch”.

Màn trống hội cổ vũ các giáp thi tài

Trên sân Tam quan ngoại là 4 đội thổi cơm thi trước đây đại diện cho 4 giáp, nay là đại diện cho người dân 3 thôn: Hành Dũng Nghĩa, Dũng Nghĩa và Dũng Nhuệ. Mỗi đội thi nấu cơm có 8 người với sự phân công nhiệm vụ rất chặt chẽ: người chạy lấy nước, người kéo lửa, người nấu cơm. Nét độc đáo của kéo kửa nấu cơm thi là nghệ thuật lấy lửa. Hai người phối hợp dùng những thanh nứa kéo nhẹ nhàng cho nứa nóng dần lên, khi mảnh nứa đã nóng hai người kéo thật mạnh cho nhiệt toả ra càng cao tia lửa bật ra bốc khói, thành viên trong đội  dùng bùi nhùi cho vào lấy lửa; người thi dừng kéo, dùng hơi thổi cho bùi nhùi cháy, lửa được lấy ra đem nấu cơm. Để lửa cháy nhanh, bùi nhùi phải làm bằng chất liệu dễ bén lửa. Xưa người làng Keo làm bùi nhùi bằng cách dùng mảnh thuỷ tinh cạo lấy mảnh vỏ cây xoan đem phơi khô, vò với mùn cưa rồi quấn vào một đoạn tre nhỏ. Khi đã kéo được lửa, chủ hội đánh một hồi trống, dứt tiếng trống thì các bếp đều thống nhất nổi lửa. Một nén hương đen được đốt lên, khi nén hương cháy hết cũng là lúc cơm, xôi đã chín, chè cũng đã nấu xong (thời gian khoảng 30 phút). Sau đó những người dự thi nấu cơm phải sắp một mâm cỗ chay gồm cơm, xôi, chè lam, bánh phong để đưa vào đền lễ thánh. Để có được nồi cơm ngon dâng cúng Thành Hoàng làng đòi hỏi những trai làng phải nhanh nhẹn , khỏe mạnh và khéo tay. “Người dân ở đây tin rằng, tham gia trò chơi cũng có nghĩa là được Đức Thánh Tổ ban lộc, sẽ có một năm thuận lợi trong công việc. Do đó, rất nhiều thanh niên trong làng đăng ký tham gia” - nhiều năm trực tiếp tham gia trò chơi, anh Phạm Văn Thắng, thôn Hành Dũng Nghĩa hồ hởi nói.

Cơm nấu chín được múc ra để dâng đức Thánh

Có thể nói, nếu chỉ nghe kể về hội thổi cơm thi mà không trực tiếp tham dự, chứng kiến thì khó có thể thấy được từng công đoạn và sự hấp dẫn của lễ hội truyền thống độc đáo này. Trong hội thi, các cụ cao tuổi trong làng nắm vai trò cầm cân nảy mực chấm điểm. Cơm của đội nào dẻo, thơm nhất, chín đều sẽ giành giải nhất của làng. Cuộc thi kết thúc vào thời điểm chính Ngọ là giờ đẹp để dâng cúng Thánh. Sản phẩm của cuộc nấu cơm thi thường được coi là nghi thức cúng thần linh với ý nghĩa phẩm vật ấy đã được tạo ra từ những gì quý giá, tinh khiết, trong trắng nhất, mất nhiều công sức từ khâu chuẩn bị đến lúc hoàn thiện sản phẩm, biểu trưng cho lòng thành kính của dân làng Keo với Đức Thánh Tổ.

Sau khi kết thúc trò chơi, thời gian cũng giữa Ngọ (12 giờ trưa) hội vui xuân kết thúc. Buổi chiều dân làng, quý khách thập phương vào lễ phật, lễ thánh chúc nhau một năm mới an khang, thịnh vượng, gặp nhiều may mắn./.


Tác giả: Bài và ảnh Tiên Dung
Tổng số điểm của bài viết là: 4 trong 1 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Thăm dò ý kiến
Theo bạn thông tin nội dung của website thế nào?
Thống kê truy cập
Hôm nay : 359
Hôm qua : 647
Tháng 02 : 9.216
Năm 2019 : 14.681